De oude molen in de winter
De verhuizing in de winter
- Kunstenaar
- Wijnandus Johannes Josephus Nuijen (1813-1839)
- Jaar
- 1838
- Genre
- landschap winter
- Trefwoorden
- molen, winter
- Categorie
- schilderij
- Drager
- doek
- Techniek
- olieverf
- Compositie
- verticaal
- Afmetingen
- 112 x 91,5 cm
- Gesigneerd
- onbekend, W.J.J. Nuyen BZ f 1838
- Locatie
- Museum depot
- Eigenaar
- Kunstmuseum Den Haag voorheen Gemeentemuseum, Object 0331265
Beschrijving
Dit werk werd meteen na de voltooiing aangekocht door koning Willem II. Ondanks het feit dat dit schilderij van Nuijen een van zijn laatste werken is, toont het sterk de invloed van zijn schoonvader Schelfhout. De kleine ijsbrokken links op de voorgrond zouden zelfs het handelsmerk van Schelfhout genoemd kunnen worden.
Toch heeft het schilderij enige typische Nuijentrekken. Het licht speelt, zoals bij vele van zijn werken, tussen het gebouw op de voorgrond en de achterliggende molen waardoor de dieptewerking wordt versterkt.
Bron: catalogus 1993 Wijnand Nuijen en zijn vrienden
De begaafdheid van Nuyen is ook nu onmiskenbaar, maar het is moeilijker om na te gaan in welk opzicht zijn werk als een vernieuwing werd ervaren. Waarschijnlijk waren het zijn uitgesproken kleuren en scherpe contrasten, die hem buiten het traditionele plaatsten, terwijl zijn thema's inhaakten op de gedachtenwereld van de romantiek. Het schilderij dat hier in kleur is afgebeeld, is daar een typisch voorbeeld van.
We zien een vervallen. molen in een winters landschap. Een reiswagen, met drie paarden bespannen, houdt halt op het ijs. Op de bok zitten een man en een vrouw; naast de wagen staat een boerin met een deken. Twee mannen verslepen een slede over het ijs. Achter hen ligt een hoog gebouwd landhuis in het halfduister.
Nuyen schuwde ook in dit schilderij de tegenstelling tussen lichte en donkere partijen niet. De contouren van het gebouw links op de voorgrond tekenen zich donker af tegen het fel belichte dak van de molen, dat wit glanst van bevroren sneeuw. Het dampende witte paard steekt af tegen de twee bruine paarden, die niet meer door de zon worden beschenen.
Ook de kale takken van de boom en de mannen met de slee, met als achtergrond de donkere lucht en het sombere huis, zijn een onderdeel van deze zorgvuldig overwogen schikking va:n licht en donker. De donkere en lichte groepen zijn opgevuld met een rijkdom aan details, die echter aan de totale opzet geen afbreuk doen. De vorm van het landhuis op de achtergrond doet denken aan de gebouwen die Nuyen in zijn Normandische landschappen schilderde. De sfeer van dit schilderij heeft, ondanks de molen en het ijs, niet dat onmiskenbaar Hollandse, dat we aantreffen in de wintergezichten van zijn leermeester Schelfhout, die duidelijk een voortzetting zijn van de beroemde landschapskunst van de Nederlandse zeventiende eeuw.
Bij Nuyen is het geen samenvoeging van anekdotische taferelen van ijsvermaak, maar lijkt het veeleer een episode uit een romantisch winterverhaal van een barre reis. Zijn werk sluit aan bij de bewogen romantische kunst, die hij tijdens een bezoek aan Frankrijk en Parijs had leren kennen.
Bron: OKB april/juni 1974
Tentoonstellingen
Bronnen
- 1920 boek ‘de Hollandsche schilderkunst in de 19e eeuw’ G.H. Marinus, afbeelding 38
- 1935 boek 'Le Romantisme' Paul Colin , afbeelding 140
- 1938 boek ‘de Nederlandsche schilderkunst van van Eyck tot van Gogh’ dr. G. Knuttel, afbeelding pagina 417
- 1940 boek 'het tijdperk van camera obscura' , pagina 74 afbeelding 47
- 1946 boek ‘honderd jaren Nederlandsche Schilder- en Teekenkunst’ P.A. Scheen , afbeelding 237
- 1947 boek ‘van romantiek tot realisme’ J Knoef , pagina 61/65/73 afbeelding pagina 54
- 1952 catalogus tentoonstelling ‘schilderijen en tekeningen door W.J.J. Nuijen' Panorama Mesdag Den Haag, nummer 30 afbeelding bladzijde 39
- 1962 catalogus Gemeentemuseum Den Haag , nummer 62
- 1977 catalogus 'Wijnand Nuyen 1813-1839 romantische werken' , pagina 74
- 1993 catalogus tentoonstelling Rijswijk ‘Wijnand Nuijen en zijn vrienden, speurtocht in de Hollandse Romantiek’ Henk Dinkelaar , afb 2.16 pagina 34
- 2005 boek ‘Meesters van de Romantiek – Nederlandse kunstenaars 1800-1850’ Ronald de Leeuw / Jenny Reynaerts / Benno Tempel, afbeelding pagina 72
- 2006 boek 'Het Romantiek boek' Ronald de Leeuw / Benno Tempel, pagina 221
- 2014 boek 'Willem II de koning en de kunst' Dordrechts Museum , catalogus 166, pagina 266, afbeelding pagina 267
Provenance
- 1838 meteen na voltooiing aangekocht door koning Willem II
- 1850 veiling koning Willem II verkocht aan D. van de Wijnperse te ’s Gravenhage voor hfl 2050,-
- 1875 Den Haag veiling S. van Walcheren van Wadenoyen 17 en 18/11/1875. lot 114. Koper ‘de Vereeniging’ (bron RKD)
- 1977 Haags gemeentemuseum (in bezit bij tentoonstelling 1977/1978) schenking vrienden van Kunstmuseum Den Haag (Vereeniging 1875).
Media
